O MNIE

Dodano: 13-02-2010

Wnętrostwo u psów


O wnętrostwie mówimy wtedy, gdy obydwa lub jedno jądro nie zstąpiły do worka mosznowego. Jest to częsty problem zarówno u psów jak i u kotów. Najczęściej wada ta dotyczy jednego jądra (u psów 2 razy częściej prawego). Jądra mogą znajdować się w jamie brzusznej lub w kanale pachwinowym, co może określić lekarz weterynarii podczas badania (omacywanie, badanie USG).

W czasie rozwoju embrionalnego jądra znajdują się w jamie brzusznej w okolicy nerek. W momencie narodzin jądra szczeniaka czy kociaka znajdują się cały czas wewnątrz brzucha. W miarę jak zwierzak rośnie, jądra stopniowo przemieszczają się, kończąc wędrówkę w worku mosznowym. Zstępowanie jąder zostaje zakończone około 10 dnia życia.

Często zdarza się tak, że właściciel świeżo zakupionego pieska czy kotka zauważa, że nie ma on jednego albo obydwu jąder w mosznie. Co powinien wówczas uczynić? Na początek radzę zapoznać się z tym tekstem.

DIAGNOZA WNĘTROSTWA

Gdy piesek skończy 6 tygodni należy starannie obejrzeć i omacać mosznę i okolicę pachwinową. Jeżeli nie znajdziemy jąder należy wykonać badanie USG brzucha. Nie zawsze da się jednak odnaleźć jądra (mogą być malutkie, dobrze schowane w jamie brzusznej, lub też może w ogóle ich nie być). Aby upewnić się, czy jądra są, można wykonać test polegający na podaniu psu pewnych hormonów i zbadaniu ich wpływu na poziom testosteronu we krwi. Na tej podstawie ocenia się, czy jądra znajdują się w brzuchu, czy występuje ich całkowity brak. Zdarza się to co prawda bardzo rzadko, ale trzeba to sprawdzić przed zabiegiem. Bez sensu jest otwierac brzuch w poszukiwaniu jader, jeśli ich tam nie ma.  

Przyczyny błędnego stwierdzenia wnętrostwa u szczenięcia:

♦ Wczesne stwierdzenie wnętrostwa (przed 10 tygodniem życia) może być obarczone błędem. U szczeniaczka jądra są jeszcze malutkie, miękkie i mogą być trudne do wymacania - zwłaszcza u szczeniąt otłuszczonych lub należących do małych ras.

♦ Szczeniaki mają bardzo silny odruch ze strony mięśnia dźwigacza jądra, który powoduje, że przy dotykaniu okolicy moszny, piesek, gdy jest zestresowany, może wciągnąć jądra z powrotem poprzez pierścień pachwinowy. Może to sprawić mylnie wrażenie, że pies jest wnętrem. Gdy piesek jest zdenerwowany należy koniecznie powtórzyć badanie w spokojnych warunkach.

Różne są zdania co do tego, od kiedy piesek powinien zostać uznany za wnętra. W literaturze weterynaryjnej padają różne terminy, ale najczęściej przyjmuje się, że jądra powinny się znaleźć w mosznie zanim piesek skończy 6 tydzień życia. Inni przesuwają ostatecznym terminem zstąpienia jąder na 8-10 tydzień życia zwierzęcia. Powszechnie wiadomo, że jeżeli w wieku 12 tygodni brakuje jednego lub obu jąder w mosznie, to prawdopodobieństwo, że jeszcze zstąpią jest bardzo małe.

Piesek u którego stwierdzamy brak jednego lub dwu jąder w wieku powyżej 6 miesięcy na pewno jest wnętrem (co do tego właściwie wszyscy są zgodni). Ten graniczny termin 6 miesięcy bierze się stąd, że u większości psów w tym wieku pierścień pachwinowy się zamyka , uniemożliwiając tym samym przemieszczenie jądra z brzucha do kanału pachwinowego.

PRZYCZYNY

Bez najmniejszych wątpliwości wnętrostwo jest wadą genetyczną. Spory dotyczą jedynie tego, jakie geny i w jakiej ilości są zaangażowane przy jego powstawaniu. Nie zostało to dotąd jednoznacznie wyjaśnione. Jeżeli wystąpi problem wnętrostwa u potomstwa, to z hodowli powinien zostać wycofany zarówno ojciec jak i matka chorego osobnika. Jeżeli problem jest powszechny w danej rodzinie, również całe rodzeństwo danego psa powinno zostać wycofane z programu rozrodczego.

Różne mogą być przyczyny uniemożliwiające jądru zstąpienie. Może być to kwestia tego, że jądro jest zbyt duże w stosunku do kanału pachwinowego lub pierścień pachwinowy jest zbyt ciasny i dlatego nawet prawidłowo uformowane jądro nie może się przez niego przecisnąć. Pierścień pachwinowy może być również zbyt luźny, co może doprowadzać do cofania się jąder z moszny do kanału pachwinowego. Wszelkie wady jądrowodu lub innych anatomicznych struktur tej okolicy również mogą mieć skutek w postaci wnętrostwa.

Wnętrostwo częściej występuje u psów rasowych niż mieszańców. Częściej też dotyka psów małych ras. Jeżeli chodzi o częstotliwość występowania, to padają różne procenty - od 1.2 do 10% - w zależności od pracy naukowej. Istnieją rasy psów szczególnie predysponowane do wystąpienia wnętrostwa. Są to:

Yorkshire terriery

Jamniki

Boksery

Buldogi angielskie

Sznaucery miniaturowe

Owczarki szetlandzkie

Pudle miniaturowe

Syberian husky

Chihuahua

Inną, niezwykle rzadką przyczyną nieobecności jąder w mosznie jest ich wrodzony brak. Różnicowanie braku jąder od wnętrostwa brzusznego opisałam powyżej.

OBJAWY, WPŁYW NA PŁODNOŚĆ

Jądra, które nie uległy zstąpieniu są aktywne hormonalnie, wytwarzają między innymi testosteron. Ze względu na prawidłową aktywność hormonalną jąder, psy-wnętry zachowują się tak samo jak i inne samice - interesują się suczkami w cieczce, mają zachowany popęd seksualny. Na podstawie tylko i wyłącznie obserwacji (bez zbadania psa) nie da się właściwie powiedzieć czy dany pies jest wnętrem czy nie.

Wnętry jednostronne mogą mieć potomstwo, gdyż jądro obecne w mosznie wytwarza plemniki. Płodność jest zmniejszona, ale zwykle wystarczająca do tego, aby doszło do skutecznego krycia.

Wnętry obustronne są bezpłodne. Dzieje się tak dlatego, że temperatura wewnątrz ciała jest wyższa niż temperatura w mosznie o mniej więcej 4-5 stopni Celciusza, co skutecznie hamuje spermatogenezę (czyli proces wytwarzania plemników). Jądra zatrzymane w brzuchu są mniejsze niż powinny być, a wyniki badań histologicznych ujawniły, że w jądrach tych średnica kanalików nasiennych jest mniejsza nawet do 60% od tej, jaka jest w jądrach ulokowanych w mosznie.

LECZENIE

W tym miejscu pragnę wyraźnie zaznaczyć, że leczeniem z wyboru jest KASTRACJA psa.

Ważne jest, aby zrozumieć, że jeżeli samiec/ojciec jest wnętrem, to jego dzieci lub dzieci jego dzieci też mogą zostać obarczone tą wadą. Dlatego istotne jest, aby psa, u którego stwierdzono wnętrostwo NIE ROZMNAŻAĆ! (to samo dotyczy też innych gatunków zwierząt). Aby być pewnym, że pies taki nie pokryje żadnej suki najlepiej go wykastrować. W ten sposób na pewno nie przyczynią się Państwo do powielania tej wady wśród populacji psów.

Drugą przyczyną, dla której zabieg ten jest konieczny, jest kwestia skłonności do nowotworzenia pozostałego w brzuchu jądra. Statystyki mówią, że nowotwory jąder u starszych psów stwierdzane były 13 razy częściej u psów-wnętrów niż u psów z jądrami umieszczonymi prawidłowo w worku mosznowym (Hayes i Pendergrass, 1976). Guzy te to najczęściej guzy z komórek Sertoliego i nasieniaki (seminoma).

Guz z komórek Sertoliego - komórki te, zlokalizowane w jądrze mają 2 funkcje - dostarczanie składników odżywczych dla plemników oraz produkcja żeńskich hormonów - estrogenów. Guz wywodzący się z tych komórek powoduje, że samiec staje się seksualnie atrakcyjny dla innych samców. Inne objawy obecności tego nowotwotu to cieńka skóra, oraz wyłysienia po bokach ciała (wzdłuż kręgosłupa). W badaniach krwi stwierdzamy anemię aplastyczną. Wszystkie te objawy są skutkiem stałego, wysokiego poziomu estrogenów we krwi. Diagnozę nowotworu jądra u takiego psa-wnętra możemy potwierdzić, wykonując badanie USG jądra lub badając poziom estrogenów we krwi. 10-20% z tych nowotworów są to nowotwory złośliwe, które mogą dawać przeżuty.

♦ Nasieniak (seminoma) - nowotwory te wywodzą się z niezróżnicowanych komórek rozrodczych jąder. Niektóre nasieniaki są złośliwe. 5-10% nasieniaków daje przerzuty.

Lepiej zawczasu usunąć takie jądro i nie czekać aż zacznie toczyć się w nim proces nowotworowy.

Innym medycznym wskazaniem do kastracji jest większa szansa na skręcenie się nasieniowodu u psów-wnętrów.

Psy będące wnętrami mają też większe skłonności do innych genetycznych schorzeń, takich jak: przepuklina pępkowa, przepuklina pachwinowa, problemów z prąciem, napletkiem (złe uformowanie), nawykowego zwichnięcia rzepki.

INNE SPOSOBY LECZENIA

W literaturze opisywane są sposoby mechanicznego i chirurgicznego przemieszczania jądra do moszny czy też stosowania pewnych terapii hormonalnych, ale stosowanie tych metod jest etycznie kontrowersyjne z powodów, które opisałam powyżej.

PRZEBIEG ZABIEGU

Kastracja psa w przypadku wnętrostwa pachwinowego jest zabiegiem łatwym. Gorzej, gdy mamy do czynienia z wnętrostwem brzusznym. Chirurg musi przeszukać całą jamę brzuszną, aby znaleźć brakujące jądro lub jądra. Na dodatek jądra pozostałe w jamie brzusznej są mniejsze, co dodatkowo utrudnia ich odnalezienie. Dlatego zabieg ten powinien wykonywać doświadczony chirurg.

RÓŻNICE MIĘDZY PSAMI A KOTAMI

• U kotów nie notowano wypadków skręcenia nasieniowodów, a nowotwory jąder bardzo rzadko występują u tego gatunku zwierząt. Jednak fakt, że wnętrostwo jest dziedziczne powinien być wystarczającym powodem, aby takiego kota wykastrować.

• U kotów nie zostało dotychczas naukowo potwierdzone genetyczne tło choroby (Bloom F. Retained testicles cats and dogs. Mod Vet Pract 1962; 43:60.). Podejrzewamy geny ze względu na to, że taka jest przyczyna schorzenia u innych gatunków zwierząt domowych. Schorzenie to częściej spotykane jest u persów. U kotów częstotliwość występowania wnętrostwa waha się od 0.37-1.7% (w zależności od pracy naukowej).

• To, czy kot jest wnętrem, czy też nie posiada jąder w ogóle, ocenia się poprzez badanie prącia. U kocura prącie zakończone jest czymś na kształt kolca, natomiast u kastrata kolec zanika, końcówka prącia ulega zaokrągleniu (dzieje się tak 4-6 tygodni po kastracji, lub jest tak od zawsze w przypadku, gdy kot nie miał jąder w ogóle).

 

Autor: lek.wet.Lidia Lewandowska,

Specjalista Chorób Zwierząt Futerkowych

Przychodnia weterynaryjna OAZA - Kraków,

Ul.Zamoyskiego 86, 30-523 Kraków

kontakt: lidialew@poczta.fm

 


Dodaj komentarz:


* - pola wymagane

Komentarze:

natalia  12-04-2016

czy trzeba robic usg przed usunieciem jadra z brzucha czy to nie jest obowiazkowe?

lek.wet. Lidia Lewandowska  14-04-2016

Nie jest to może obowiązkowe, ale z pewnością pomocne. Można próbować je zlokalizować (czy utknęło gdzieś w pachwinie czy w jamie brzusznej), co później pomaga sprawnie przeprowadzić zabieg.

Shila  02-05-2016

Czy to prawda, ze Rhodesian Ridgeback ma skłonność do poźniejszego zejścia jąder? Jak wyglądają rokowania u szczeniaka, który ma 7 tygodni jeżeli u rodzeństwa ten proces jest juz zakończony?

Justyna M.  06-03-2017

Witam.
Mam pytanie. Mój 8 miesięczny Golden retriever nie ma obu jąder. Czy to że nie zeszły może mieć jakiś wpływ na pęcherz psa? Mam na myśli częste popuszczanie przez psa w domu. Z różnych powodów.